درخت سرخدار (Taxus baccata L.) یکی از معدود سوزنی برگان بومی جنگل های شمال ایران می باشد. این گونه با توجه به تولید ترپنوئید موسوم به تاکسول بسیار حائز اهمیت می باشد بطوری که تاکنون بیش از 400 ترکیب تاکسوئیدی از گونه های مختلف سرخدار جداسازی شده است که بسیاری از آن ها دارای فعالیت ضد سرطانی امیدوارکننده بوده اند. این تحقیق با انجام مطالعات کتابخانه ای و مرور منابع موجود در زمینه این گونه دارویی صورت گرفته است. در این تحقیق به معرفی انواع واریته ها و رویشگاه های طبیعی گونه سرخدار در ایران و جهان، انواع روش های تکثیر این گیاه، راه حل های مختلف جداسازی مشتقات تاکسوئیدی از بخش های مختلف برگ، سر شاخه، ساقه و ریشه این گونه، اشکال مختلف تاکسان های استخراجی از این گونه، اثر بستر کاشت و تغییر بعضی از انواع قندها بر روی میزان تولید تاکسول در کشت بافت سرخدار پرداخته شده است. در نهایت در این تحقیق با بحث و تجزیه تحلیل منابع موجود، پیشنهاداتی در زمینه شرایط بهینه تکثیر این گیاه و جداسازی مشتقات تاکسوئیدی از آن، شرایط مناسب برای تولید بیشتر تاکسول در این گونه در کشت بافت ذکر گردیده است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

فرآورده های گیاهی چنانچه به منظور پیشگیری، درمان و یا تاثیر اعمال فیزیولوژیک به کار روند، به عنوان دارو تلقی می شوند. گیاهان دارویی منابع طبیعی ارزشمندی هستند که امروزه مورد توجه کشورهای پیشرفته جهان قرار گرفته و به عنوان مواد اولیه جهت تبدیل به داروهای بی خطر برای انسان می باشند. در حال حاضر گیاهان دارویی حدود یک سوم داروهای مورد استفاده در جوامع انسانی را تشکیل داده و صنایع داروسازی جهان در تلاشند تا ساخت شیمیایی اقلام مربوط به دو سوم بقیه داروها نیز به تدریج منسوخ و به منابع گیاهی متکی گردد. در این راستا کشور ایران نیز با سابقه درخشان در طب سنتی و استعداد بالقوه در پرورش گونه های گیاهی، یکی از مناسب ترین مناطق برای تهیه، تولید و صادرات گیاهان دارویی به شمار می رود. به همین دلیل لازم است اطلاعات علمی موجود در میان مردم جمع آوری و گیاهان مورد استفاده شناسایی شوند. در همین راستا این تحقیق به جمع آوری و شناسایی گیاهان دارویی منطقه لاسم در استان مازندران پرداخته است. نتایج تحقیقات نشان داد که تیره compositeae با 32.25% و تیره labiateae با 16.12% بیشترین سهم را در تولید گیاهان دارویی داشته اند. همچنین از بین تمامی گیاهان دارویی این منطقه، 51.61% مربوط به گیاهان چند ساله و 48.38% یک ساله بوده اند. که در این بین، فرم رویشی 90.32% آن ها به صورت پهن برگ علفی (forb) و 9.36% دارای فرم رویشی بوته ای (shrub) بوده است. از لحاظ درجه خوشخوراکی نیز گیاهان درجه سه، دو و یک با درصدهای فراوانی 58.06%، 35.48% و 6.45% به ترتیب بیشترین سهم را داشته اند. بنابراین با داشتن شرایط متنوع اقلیمی و تنوع پوشش گیاهی، ضروری است تا با برنامه ریزی مناسب، در درجه اول از بهره برداری بی رویه گیاهان دارویی به صورت برداشت مستقیم از طبیعت که منجر به تخریب پوشش گیاهی و انقراض گونه های با ارزش گیاهی است ممانعت به عمل آورد و در ثانی با ایجاد نظام درستی برای کاشت، داشت و برداشت گیاهان دارویی گام های بلندی در جهت حفظ محیط زیست و درمان بیماری ها و تهیه مواد اولیه جهت صنایع مختلف، ایجاد اشتغال و تامین منبع درستی جهت صادرات برداشت.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

گیاه کلپوره همدانی یا مریم نخودی همدانی یک گونه دارویی می باشد که در نواحی مختلف ایران، منطقه البرز و اطراف تهران مخصوصا در نواحی نیمه بایر وکوهستانهای نیمه خشک پراکنش وسیعی دارد.گیاهان متعلق به این جنس دارای خواص دارویی بوده و در طب سنتی استفاده می شوند.هدف از این مطالعه بررسی ترکیبات شیمیایی قسمت های هوایی گیاه واکولوژیکی گونه دارویی گیاه مریم نخودی همدانی با نام علمی  Tecurium polium از خانواده(Lamiaceae)  بود. اسانس گیاه به روش تقطیر با آب با استفاده از دستگاه کلونجر تهیه شد. ترکیبات شیمیایی اسانس با کمک دستگاه های کروماتوگرافی GC و GC/MS آنالیز گردید. موارد مورد تحقیق رویشگاه این گیاه عبارت بودند از: درصد شیب، جهت جفرافیایی، بافت خاک، اقلیم، متوسط بارندگی سالانه، میانگین درجه حرارت ، همچنین با استفاده از دستگاه GPS مختصات جفرافیایی رویشگاه مورد نظر و ارتفاع از سطح دریا مشخص گردید و خواص دارویی گونه فوق نیز با استفاده از منابع بررسی شد. 57 ترکیب که جمعا 85.75 درصد ترکیبات اسانس را شامل می شدند، شناسایی گردیدند. ترکیبات اصلی تشکیل دهنده اسانس گیاه شامل کاریوفیلن اکساید (13.08 درصد)، ترنس- کاریوفیلن (6.66 درصد)، 7-اپی-آلفا-سلین (6.09 درصد)، بتا-ادسمول (4.90 درصد) و اسپاتولنول(4.88 درصد)بودند.در این میان بیشترین ترکیبات مربوط به سزکوئی ترپن های اکسیژنه 37.23 درصد و هیدروکربنهای سزکوئی ترپنی 32.87 درصد بودند. سایر ترکیبات شامل هیدروکربن های مونوترپنه(6.87 درصد)، ترکیبات غیر ترپنوئیدی (4.57 درصد)، مونوترپن های اکسیژنه (3.94 درصد) و دی ترپن های اکسیژنه (0.40 درصد) در رتبه های بعدی قرار داشتند.این گیاه معرف شرایط اقلیمی خشک سرد بوده ،در بستر خاکهای شنی-سیلت ، شیب 30- 10درصد، جهت شیب جنوب شرق ، دامنه ارتفاعی بین 1600 و 1500 متر از سطح دریا ، متوسط بارندگی 299.4 میلیمتر و میانگین حداقل و حداکثر درجه حرارت سالیانه 4.2 و 22.9 درجه سانتی گراد رویش می یابد.از نظر خواص درمانی قسمت مورد استفاده گیاه سرشاخه های گلدار گیاه است، بنابراین تحقیقات علمی نشان داده اند که این گیاه دارای اثرات:مقوی، نیرودهنده، ضد تشنج، ضد درد،ضد تب، ضد زخم اثنی عشر، ضد التهاب،ضد میکروب،ضد اشتها، آنتی اکسیدان،پایین آورنده کلسترول و تری گلیسرید سرم می باشد. جهت شناسایی ترکیبات شیمیایی فعال گیاه تحقیقات بیشتری ضروری می باشد و نیز به دلیل دارا بودن خواص دارویی با ارزش می توان آن را مورد بهره برداری قرار داد.

تنش شوری یکی از مهمترین عواملی است که سبب کاهش و گاهی اوقات نابودی رستنی های مناطق خشک و نیمه خشک می گردد. دانش مکانیسم های مقاومت به شوری در گیاهان مختلف ممکن است در مدیریت مناطق شور و لب شور مورد استفاده قرار گیرد. گیاهان برای کاهش اثرات منفی شوری از مکانیسم های متنوعی استفاده می کنند، چنین مکانیسم هایی دامنه وسیعی از سطح سلولی تا واکنش کلی گیاه را شامل می شوند. در اکثر گیاهان افزایش میزان شوری در مرحله جوانه زنی، مانع جوانه زدن می شود. خسارت شوری در گیاهان از طریق اثر اسمزی، اثر سمیت ویژه یونها و اختلال در جذب عناصر غذایی می باشد. تحقیق حاضر با هدف ارزیابی گونه دارویی اسفرزه (Plantago ovata) از نظر جوانه زنی نسبت به سطوح مختلف شوری می باشد. این بررسی به صورت طرح فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با هفت سطح شوری شامل غلظت های 0 (شاهد)، 50، 100، 150، 200، 250 و 300 میلی مولار کلرید سدیم خالص در چهار تکرار انجام شد. نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد در غلظتهای، 50، 100 و 150 میلی مولار بر لیتر با هم از نظر جوانه زنی اختلاف نداشته اما در غلظت های 200، 250 و 300 میلی مولار بر لیتر اختلاف معنی دار یافته و در غلظت شوری 300 میلی مولار بر لیتر جوانه زنی متوقف گشته است. همچنین با افزایش میزان شوری، درصد و سرعت جوانه زنی گیاه اسفرزه کاهش پیدا کرده است.. نتایج حاصل از این آزمایش نشان داد که شوری می تواند بر جوانه زنی گیاهان اثر بگذارد و موفقیت جوامع گیاهان شورزی به مقدار زیاد به پاسخ ها و جوانه زنی بذور آنها بستگی دارد. غلظت زیاد Nacl در گیاه توانسته محیطی نامناسب برای جوانه زنی بذور فراهم کند. کاهش جوانه زنی بذر در محیط شور عمدتا ناشی از کاهش جذب آب و افزایش یون ها در اطراف بذرها به علت غلظت بالای نمک می باشد. داده های این تحقیق نشان می دهد که اسفرزه گونه ای حساس نسبت به تنش شوری است.

در این بررسی با استفاده از کلیدهای معتبر شناسایی، پراکندگی گیاه Ephedra strobilacea با نام محلی ارمک بیابانی از خانواده Ephedraceae مورد بررسی قرار گرفت. ارمک گیاهی درختچه ای، شامل شاخه های بلند، دو پایه تا ارتفاع 2 متر و دارای پوست خاکستری می باشد. شاخه های بالایی متقابل، برگ ها 2 یا 3 تایی، فلس مانند و نوک دار، گل آذین آن 8-4 تایی، 2 تایی یا فراهم 3 تایی می باشد. رشد این گیاه در اراضی گچی و مناطق بسیار خشک در محدوده ارتفاعی 2050-1500 متر از سطح دریا و تا شیب های %12 در استان مشاهده شده است. نیاز بارندگی آن در این مناطق بین 100-75 میلیمتر بوده که محدوده مذکور از لحاظ اقلیمی جزء فرا خشک گرم طبقه بندی می شود. با توجه به نکات استانی پراکنش این گیاه، مشاهدات منطقه ای، نقشه ها و بررسی های کتابخانه ای محدوده پراکنش ارمک بیابانی در محدوده مرکزی در مسیر یزد- بافق حد فاصل کوه بافق و کوه باغ میمون، دامنه های مهدی آباد بهادران و کوه خشو، در قسمت جنوب غرب عرصه های کوه چاه ترش کوه چاه زرد جنوب کوه ارنان تا شرق کوه جمال و شاخ بید را می توان نام برد.